SANALLAŞAN HAYAT ÜZERİNE BİR SOHBET
By Durdu GÜNEŞ - Çar Oca 25, 9:47 pm
Bu gün garip duygular içinde hissettim kendimi. Kafamda düşünceler bir sonbahar bulutu gibi kararsızca toplanıyor ve dağılıyordu.
Hani zaman zaman hayatın ve dünyanın faniliğini hissedersiniz. Mevsim geçişleri, yakınlarınızdan birinin vefatı, hastalıklar bu faniliği size hatırlatır.
Yaş ilerledikçe zamanın akışı sanki daha hızlanıyor ve düz bir çizgide ilerliyormuş hissi veriyor.
Çağımız bir adıyla hız çağı bir adıyla tüketim çağıdır. Her şey hızla akıyor ve tükeniyor sanki. Bu durum insanda bir boşluk ve hiçlik duygusu oluşturuyor. Hayatı anlamlandıran değerler ve nirengi noktaları bu tüketim akışı içinde hızla kaybolup gidiyor duygusu yaşıyoruz.
İnternet çağımızın hızına ivme kazandıran düşünce ve hayat algımızı derinden etkileyen ve çağa kendi adını veren teknolojik gelişmedir. İletişimize sosyal ilişkilerimize sanal bir atmosfer oluşturan internet bir yandan hayatımızı kolaylaştırıp bizi gelişmişliğin haz dolu rüyalarına savururken bir yandan da yan etkileriyle bizleri kaygıların kucağına atmaktadır.
İnternetin alıştığımız zaman ve mekan kavramını değiştirip bizleri kendi uzayına çekmesine nasıl bakmalıyız? Aklıma, beni aklı selimiyle, sağduyusu ve derin düşünceleriyle etkileyen Emekli Mehmet Efendi geldi. Onunla sohbet etmek kafamdaki düşüncelerin berraklaşmasını sağlar diye düşündüm.
Bir yandan da Emekli Mehmet Efendinin ne dijital yerli (dijital ortamda doğmuş ve büyümüş) ne dijital göçmen (dijital ortama sonradan müdahil olmuş)olduğu, onun olsa olsa dijital yabancı (dijital ortamla bütünleşmemiş) olacağı düşüncesiyle sorularımın havada kalacağı kaygısını yaşadım. Sonra bu düşüncemden vazgeçip ondaki feraset ve hikmetli bakışın dijital alemde de hatırı sayılır bir değerlendirme ölçüsüne ulaşacağını düşündüm.
Telefon ederek Emekli Mehmet Efendiden randevu aldım. Çay bahçesinin kışlık bölümünde beklediğini söyledi.
Çay bahçesine geldiğimde Emekli Mehmet Efendi derin bir tefekkür içinde çay içiyordu. Sanki bana o da bir rüyanın içindeymiş gibi geldi.
Selamlaşıp oturduktan sonra çaylarımızı birlikte yudumlarken, sohbeti çok özlediğimi, yeni neslin internet kafelerde chat yaptıklarını, bilgisayar oyunu oynadıklarını, bu kültüre nasıl bakmamız gerektiğini sordum.
Emekli Mehmet Efendi sanki benzer şeyleri düşünmüş gibi sakin üslubuyla anlatmaya başladı.”Sohbet insanları birbirine yakınlaştıran en güzel iletişim biçimidir. Ancak güzel bir sohbet için; sohbet erbabı, sevgi ve sohbet mekanının olması gerekir. İnternet ortamı bu unsurları ne kadar sağlayabilir düşünmek gerek. Rastgele sohbet erbabı bulmak zordur. Sohbet erbabı eskilerin lafı güzaf dedikleri boş lakırdıyı sevmez. Yürekten konuşur. Konuştuklarında bilgelik vardır hikmet vardır. İnternette belki de ilk tek ve son defa karşılaşacağın birinde sohbet derinliği yakalamak zordur. Sonra sevgi dediğimiz şey basit, anlık geçici bir duygu durumu değildir. Bir insanı anlamadan sevemezsin, sevmeden anlayamazsın. Yarı gerçek yarı hayal bir sanal alemde bir kişiyi ne kadar tanıyabilir ve sevebilirsin ki. Doğruluğu test edilemeyen, sadece beyanlardan oluşan sözlerle ne kadar güven duygusuna ulaşabilirsin ki. Bu nedenle hep ihtiyati kayıtlarla konuşulur. Yürek serbest kalmaz. Bir çeşit zaman öldürme olur, buna tam sohbet denemez.”
Ben araya girip “ama internet sohbet konusunda da zaman ve mekan sınırlılığını kaldırıp önümüze sınırsız seçenekler sunuyor. Gecenin bir vaktinde dünyanın diğer ucundaki tanımadığın biriyle sohbet etmek harika bir duygu değil mi? Bir zamanlar bu hayal bile edilemezdi. Artık nerdeyse sınırlı sayıda arkadaşlık, yurttaşlık ilişkisinin yerine tüm dünya insanlarıyla iletişimine geçebileceğimiz nettaşlık ilişkisi yerleşti. Bu iletişim açısından olağanüstü bir gelişme değil mi? Net sohbeti insanı diğer sohbetlerden daha fazla geliştirmez mi? Ne sakıncası var ki?” dedim.
Mehmet Efendi yüzündeki mütebessim edayla devam etti ”Söylediklerinde gerçek payı var Ancak benim sözlerim bir ilacın kullanılış şekli gibidir. Nasıl ki ilacı dozunun üstünde ve yanlış şekilde kullanırsan şifa kaynağı olan şey ölüme yol açarsa, yerinde dozunda olmayan sohbetlerde zarar verir. Net sohbeti gerçek sıcak iletişimin ortadan kalkmasına yol açar. Bu durum çay içip de su ihtiyacını karşılıyorum düşüncesi gibi yanlış bir algıdır. Net sohbeti bağımlılığı kişiyi gerçek sosyal hayattan koparmakta yarı şizofrenik bir ruh hali oluşturmaktadır. Net sohbetine kişiler farklı kimliklerle girmekte bu durum süreklilik kazandığında kişinin kendine yabancılaşmasını doğurmakta ve yalan riya, iki yüzlülük gibi karakter oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Net sohbeti çoğu zaman suya yazılan yazı gibi olduğundan bir derinleşme ve kelamda kalite oluşmaz. Diğer yandan kalitesi olmayan ve hızlı olmak zorunda olan yazıyla konuşma beraberinde dil tahribatını da doğurmaktadır.”
Dijital bir göçmen olarak bu kaygılara biraz mesafeli bakmaya çalışıyordum. Tekrar söze girdim. “Her teknolojik gelişme yaşlılarda neo-fobi dedikleri yenilik korkusuna yol açar. Çünkü yenilikler aynı zamanda belirsizlikleri doğurur. Yaşlılar ise yeni duruma uyum sağlama zorluğu yaşadıklarından, karşı çıkarak durumu kurtarmaya çalışırlar” diye psikologların görüşlerinden bahsettim.
Emekli Mehmet Efendi devam etti. “Tespitlerin doğrudur. İlkçağlardan beri her yenilik ve yeni nesil hep eleştirilere maruz kalmıştır. Ben insanın aklı, erdemi, sosyal uyumu gibi insandaki temel özelliklerden yola çıkarak teknolojinin getirdiği yeni durumu değerlendiriyorum. İletişim ve sosyal ilişki anlamında netin başka yan etkileri de var. Sanal alem bir hayal alemi gibi algılanmakta gündelik hayatın aşırı baskısı, bürokratik zorluklar, gerçek hayatın katılıkları insanları sanal alemin kucağına atmaktadır. Bu alem sanki sadece hayalimizde oluyormuş duygusu verir ve insanlar mahremiyetlerini de burada paylaşabilirler. Oysa, net alemi gizli ve hayali bir alem değildir. Kontrol edilebilen, kayıt edilebilen bir alemdir. Onun için hayali olduğu sanısıyla paylaştığınız masumca bir düşünce hayatınızı altüst edebilir. Örneğin facebook paylaşım siteleri sizin sosyal bağlantılarınızı, zaaflarınızı, hobilerinizi açık hale getirmektedir. Sanal alemin hükümranları bu bilgileri gerektiğinde aleyhinize kullanabilir.”
Gönlüm internetteki bu sakıncalara razı olmuyor hep itiraz etme isteği duyuyordum. “pekiyi, bilginin paylaşımı olağanüstü değil mi? Dünyanın öbür ucundaki insanların bilgilerine fikirlerine ulaşabilirsin. İnternet yeni icatların, yeni düşüncelerin, modellerin oluşmasında bize veri ve bilgi sunmuyor mu? İnternetin sayısız faydalarını nasıl göz ardı edebiliriz” dedim.
Mehmet Efendi seni anlıyorum der gibi sözlerine devam etti. “Elbette internet insanlığın bilgi, ticaret, iletişim, icatlar gibi alanlarda gelişime büyük ivme kazandırmaktadır. Hatta artık nerdeyse kitabın ve kütüphanelerin saltanatını bertaraf etmek üzeredir. Bu durum hız ve gelişme bakımından sevindirici olmakla birlikte, şöyle bir kaygıyı da beraberinde getirebilir. Kitabın kütüphanelerin ve resmi evrakların tamamen sanal ortama aktarıldığı bir dönemde internet alemine hakim güçler bir anda sizin ticaretinizi yerle bir edebilir, bir anda kaos oluşturup sizi iç savaşa sürükleyebilir, sizin seçimlerinizi dilediği gibi maniple edebilir, sizin geçmişinizi silip size yeni bir tarih yazabilirler. Toplumsal hafızanızı resetleyip size yeniden format atabilirler. Bunlar mümkündür.
Diğer yandan eskiden bilgiye erişim zor iken şimdi yığınlarca bilginin içinde doğrusunu bulma güçlüğü ortaya çıkmıştır. Güvenirliği olmayan bilgilerin dijital ortamda alabildiğine yaygınlaşması bilgi kirliliğini doğurmaktadır. Zihnimizin bu kirlilikten korunması ciddi bir sorun haline gelmiştir. Temel ve doğru kaynaklardan bilgi edinmenin ve araştırmanın internet ortamına göre daha zor ve zahmetli oluşu karşısında doğrudan e-postalarına gelen bilgiyi almanın kolaylığı ve cazibesi yanılgılara, yanlış fikir ve inançların yerleşmesine yol açmaktadır. Kitapta, ansiklopedi de bilgiyi ararken aradığınız bilgiye odaklanırsınız. Oysa internette aradığınız bilginin yanındaki bir reklam ilgi çekici bir link sizin odaklaşmanızı büyük ölçüde sekteye uğratabilir. Bir biriyle uyumlu olmayan bilgiler kafa karışıklığına yol açabilir. Bunlar ada dikkat etmek gerekir.
Dayanamayıp adeta isyan edercesine sordum. “Pekiyi internetin önünde durmak ona engel olmak mümkün müdür?”
Mehmet Efendi “Elbette değil, suyu tersine akıtamazsın. Değişim olmazsa gelişim olmaz. Değişmeyen tek şey değişimin kendisidir.” Gülümsedi sonra “hatta bir yazarın dediği gibi her değişim bir rahatlık verir. İnsanı kötüden daha kötüye değiştirse bile” dedi.
Sohbetten büyük keyif almıştım. Kafama takılan bir çok şey netlik kazanmıştı. Mehmet Efendiden izin aldıktan sonra Kızılay’a doğru yola koyuldum. Hava soğuk ve karlı idi. Bir gönül hoşluğu içinde hemşerimin “işte gidiyorum çeşmi siyahım, aramıza dağlar sıralansa da ”türküsünü mırıldanarak yürüdüm.
Durdu GÜNEŞ
Loading ...
google’ın çeviri programını kullanıcılarına daha etkin bir şekilde sunmak için kullanıcılarından yardım istiyor.Kendi sayfasında yaptığı bir oylamada ingilizce bilen kullanıcılardan yardım isteyerek,türkçe kelimelerin ingilizce karşılıklarını yazmalarını istiyor.Muzip bir topluluk justin timberlake(ABD’de bir şarkıcı)kelimesinin türkçe karşılığını ferhat göçer olarak belirliyor.Çeviri programına Ferhat Göçer yazıp ingilizceye çevirdiğinizde Justin Timberlake ismi çıkıyor.İnternetin bilgiyi kirletme konusunda zararları şüphesiz ki çok fazla ama sohbet konusunda böyle birşeyden bahsetmenin doğru olmadığını düşünüyorum.Geçirdiği bir kaza sonucu fiziki görünüşünde kusurlar oluştuğunu düşündüğü için evinden çıkamayan asosyalleşen biri,youtube adlı siteden cumhurbaşkanına sorun uygulamasından en çok oy alan soruları soran ve cumhurbaşkanıyla görüşen vatandaşlar,Suat Kılıç’a bir sosyal paylaşım sitesinden mesaj atıp yurdun kaloriferini açtıran öğrenci bu listeyi daha da uzatabiliriz.Bana artık çok uzak gelmiyor hiçbirşey ve en önemlisi ben eşitim her insanla.Şu dönemde ve özellikle ülkemizde benim eşitlik duygumu tatmin eden en önemli ortam.Saygılarımla
çok güzel hocam..teşekkürler