SPOR HUKUKUNDA TAHKİM
By Hacı Ali AÇIKGÜL - Pts Şub 02, 1:40 am
I. GİRİŞ
Kanunun yasaklamadığı konularda taraflar arasında doğmuş veya doğacak anlaşmazlıkların bir sözleşme veya kanun hükmü uyarınca Devlet yargısına başvurulmadan taraflarca veya kanunla doğrudan doğruya seçilmiş olan veya tarafların veya kanunun yetki tanıdığı şahıs ve mercilerce tayin edilmiş bulunan kimseler aracılığıyla çözümlenmesine tahkim denir.[1] Uyuşmazlığı çözen özel kişilere ise hakem denir. İlgililerin mahkemeye başvurmayıp hakeme gitmelerinin temel sebebi, aralarındaki uyuşmazlığın bir an önce çözümlenmesini istemeleridir.
Hakemlerin kendilerine havale edilen uyuşmazlığı çözmek konusunda hiçbir resmi sıfatları yoktur. Fakat taraflar uyuşmazlığın çözümünü onlara havale etmekle hakemlerin verecekleri karara razı olmuşlar ve hakemler o uyuşmazlık bakımından mahkeme gibi olmuşlardır. Bu nedenle hakemlere “hakem mahkemesi” de denilmektedir.[2]
Hukukumuzda ihtiyari ve mecburi tahkim olmak üzere iki tür tahkim usulü kabul edilmiştir. Taraflar arasında mevcut olan ve özel hukuk alanına ilişkin uyuşmazlıkların, önceden bu konuda tahkim sözleşmesi yapılmaksızın, şartları belirtilen kişiler aracılığıyla çözümlenmesinin zorunlu kılınmasına mecburi (zorunlu) tahkim denilir. Tahkimin hangi hallerde mecburi olduğu, özel kanun hükümleri ile belirlenir. Mecburi tahkimin söz konusu olduğu durumlarda taraflar genel mahkemelerde dava açamazlar, kanunla gösterilen hakemlere başvurmak zorundadırlar.[3]
Kural olarak tahkim ihtiyaridir. HUMK. md. 516-539’da düzenlenen tahkim yolu, ihtiyari tahkimdir. Burada taraflar uyuşmazlığın çözümü için hakeme başvurmak zorunda değildirler. Davalarını genel mahkemede açabilecekleri gibi, aralarında anlaşarak tahkim yoluna da gidebileceklerdir.[4]
İhtiyari tahkim sözleşmeye dayanır. Tarafların aralarındaki uyuşmazlığın çözümü için tahkim yoluna gitmeyi kararlaştırdıkları sözleşmeye, “tahkim sözleşmesi”; taraflar ile hakemler arasında yapılan ve tarafların uyuşmazlığın hakemler tarafından çözümlenmesini teklif ettikleri ve hakemlerin de hakem olarak o uyuşmazlığı çözmeyi kabul ettikleri sözleşmeye ise “hakem sözleşmesi” denilmektedir.[5]
Spor hukukunda hem niteliği, hem de uluslar arası kurallar gereği tahkim usulü benimsenmiştir. Spor hukukunda tahkim usulü, genel olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunda düzenlenmiştir.
II. GENÇLİK VE SPOR GENEL MÜDÜRLÜĞÜNÜN TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUNDA TAHKİM
1. Kapsam
Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Tahkim Kurulu, 3289 sayılı Kanun’un[6] Ek 9’uncu maddesiyle[7] oluşturulmuş bir mecburi tahkimdir. Tahkim Kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını düzenlemek amacıyla Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü Tahkim Kurulu Yönetmeliği çıkarılmıştır.[8]
Özerk federasyonların[9],[10] ceza veya disiplin kurullarınca verilen kararlara karşı Genel Müdürlük bünyesinde oluşturulacak Tahkim Kuruluna itiraz edilebilmektedir.
Tahkim Kurulu;
-Federasyon ile kulüpler, sporcular, hakemler, teknik direktör ve antrenörler arasındaki ihtilafları,
-Kulüpler ile teknik direktörler, antrenörler ve sporcular arasındaki sorunları,
-Kulüplerle kulüpler arasında çıkacak anlaşmazlıkları,
-Federasyonca verilecek kararlar ile ceza ve disiplin kurulu kararlarını ilgililerin itirazı üzerine,
-Genel Müdürlük ile federasyonlar ve federasyonların kendi arasında çıkacak ihtilaflar hakkında Tahkim Kurulunca belirlenecek bir üyenin başkanlığında Genel Müdürlük ve özerk federasyon temsilcilerinin katılımıyla oluşturulacak olan komisyon kararlarını itiraz üzerine,
-Özerk federasyon başkanı ile yönetim kurulu üyelerinin spor ahlakına ve disiplinine aykırı davranışları nedeniyle haklarında yaptırılacak inceleme veya soruşturma sonucu tanzim edilen raporlarda teklif edilen cezaları,
inceleyerek sonuçlandırır.[11]
2. Kuruluş
Tahkim Kurulu yedi asıl ve yedi yedek üyeden teşekkül eder. Üyelerin beşinin hukukçu, ikisinin ise spor alanında bilimsel çalışmalar yapmış veya sporda idareci, teknik adam ve benzeri görevlerde bulunmuş kariyer sahibi kişi olmaları şarttır. Üyeler Genel Müdürün teklifi ve Genel Müdürlüğün bağlı olduğu Bakanın onayı ile altı yıl için görevlendirilirler. Üyeler kendi aralarından bir başkan seçerler. Tahkim Kurulu tarafından verilen kararlar kesindir. Tahkim Kurulunun görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
3. Çalışma Usul ve Esasları[12]
Kurul, Başkanın veya mazereti halinde Başkan Vekilinin çağrısı üzerine en az beş üye ile toplanır. Kararlar, toplantıya katılanların çoğunluğu ile verilir.
Kurulun görev alanına giren konularda başvurular, ilgili kişiler ile kulüp başkanları veya yetkili kılınan idarecileri tarafından, Tahkim Kurulu Başkanlığına hitaben yazılmış dilekçeyle yapılır. Dilekçede; tarafların, varsa vekillerinin adı soyadı veya unvanları, adresleri, başvurunun konusu, maddî ve hukukî sebepleri ile dayanılan deliller ve talepler yer alır.
Kurula başvuru süresi, özerk federasyon yönetim kurulu kararı ile disiplin veya ceza kurulu kararının yazılı bildiriminden itibaren on gündür. Davanın açılma zamanı, dava dilekçesinin Kurula veya postaya verildiği tarihtir.
Kurul, incelemesini evrak üzerinde yapar. Görüşmeleri Başkan yönetir ve tartışmaların sonuçlanmasından sonra, soyadı sırasına göre oylamaya geçilir. Başkan, oyunu en son verir.
1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun kararların açıklanması, maddî hataların düzeltilmesi veya yargılamanın yenilenmesi hakkındaki hükümleri dışında Kurul kararları kesindir. Bunlara karşı idarî mercilere veya yargı yoluna başvurulamaz. Ancak; federasyon başkanı ile yönetim, disiplin ve denetleme kurulu üyeleri hakkında verilen kararlara karşı ulusal federasyonunun üyesi olduğu uluslararası federasyonun mevzuatında yer alması halinde, tarafların Uluslararası Spor Tahkim Mahkemesi (CAS)’a başvurma hakları saklıdır.”
Tahkim Kurulu kararları, federasyon ve ilgililer tarafından derhal yerine getirilir.
Kurulun verdiği kararların infazında 9.6.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun 38 inci maddesi hükmü uygulanır.
Tahkim Kurulu, 3289 sayılı Kanun, Genel Müdürlüğün ilgili mevzuatı, federasyonların ve uluslar arası federasyonların kuralları, kanunların usule ilişkin hükümleri ile adalet ve nesafet esasları dairesinde karar verir.
Kurula başvuru icra ve infazı durdurmaz. Ancak; Kurul, fevkalade ivedi durumlarda, ilgilinin talepte bulunması koşuluyla, başvuru veya itiraz konusu kararda hukuka açıkça aykırılık bulunması halinde ve yargılamanın seyrini dikkate alarak, icra veya infazın durdurulmasına karar verebilir. Kurul, haklı ve gerektirici nedenlerin bulunması halinde ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir kararı verebilir.
III. TÜRKİYE FUTBOL FEDERASYONU KURULUŞ VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUNDA TAHKİM
Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunda[13] 5719 sayılı Kanunla[14] yapılan değişiklikle iki tür mecburi tahkim getirilmiştir. Bunlar Uyuşmazlık Çözüm Kurulu ve Tahkim Kuruludur.
A. Uyuşmazlık Çözüm Kurulu[15]
1. Kapsam
Uyuşmazlık Çözüm Kurulu 3813 Sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 12/A maddesi hükmü gereği oluşmuştur.
Kurul;
-Kulüpler ile kulüpler,
-Kulüpler ile futbolcular, teknik direktörler, antrenörler, oyuncu temsilcileri, masörler ve müsabaka organizatörleri,
-Oyuncu temsilcileri ile futbolcular, teknik direktörler, antrenörler,
arasında her türlü sözleşmeden doğan veya futbolla ilgili olan uyuşmazlıkları, taraflarının başvurusu üzerine münhasıran yetkili olarak incelemek ve karara bağlamakla görevlidir. Dolayısıyla Kurulun görevinin kapsamı, Kanunda belirtilen taraflar arasındaki sözleşmeden doğan veya sözleşmeden kaynaklanmasa dahi futbolla ilgili uyuşmazlıklardır.
2. Kuruluş
Uyuşmazlık Çözüm Kurulu; Federasyon Yönetim Kurulunun belirlediği Kurul Başkanı ile Kulüpler Birliği Vakfının, Profesyonel Futbolcular Derneğinin ve Türkiye Futbol Antrenörleri Derneğinin her birinin belirleyeceği beşer üye olmak üzere onbeş üyeden oluşur. Kurulun Başkan ve üyelerinin en az beş yıllık meslekî tecrübeye sahip hukukçu olması şarttır. Kurulun görev süresi, Federasyon Başkanının görev süresi kadardır.
Türkiye Futbol Federasyonu Yönetim Kurulu, Denetleme Kurulu ile diğer kurul ve yan kurullarında görev yapanlar veya futbol kulüplerinde aktif görevde bulunanlar (profesyonel futbol kulüplerinin seçilmiş veya atanmış kurullarında görev alanlar da dahil olmak üzere) ile profesyonel futbolcular, teknik adamlar, masörler, oyuncu temsilcileri, müsabaka organizatörleri Uyuşmazlık Çözüm Kurulu üyeliği yapamazlar. (Talimat md. 3)
3. Çalışma Usul ve Esasları[16]
Başvurular, Kurul Başkanlığı’na yazılı olarak yapılır. Başvuru sahibi, başvuru harcını yatırmak ve makbuzunu dilekçesine eklemek zorundadır. Harcı yatırılmamış başvurular reddedilir. Harç ve diğer yargılama masrafları, her sezon başında Türkiye Futbol Federasyonu Yönetim Kurulu tarafından belirlenir.
Uyuşmazlık beş kişilik heyetler tarafından çözüme kavuşturulur. Heyetler, Kurul Başkanı ile Kulüpler Birliği Vakfı tarafından atanan iki üye ve uyuşmazlığın konusuna göre ilgili dernekler tarafından atanan iki üyeden oluşur. Uyuşmazlığın iki tarafının da kulüpler olması halinde ilgili heyet, Kurul Başkanı ile Kulüpler Birliği Vakfı tarafından atanan dört üyeden oluşur.
Kararlar, en az üç üyenin aynı yöndeki oyuyla alınır. Başkan dâhil olmak üzere heyetin tüm üyelerinin eşit oyu vardır.
Heyetler, gerekçeli kararlarını başvuru tarihinden itibaren en geç dört ay içinde vermek zorundadırlar. Haklı sebeplerin varlığı halinde Heyetler bu sürenin birer aylık dönemler halinde uzatılmasına karar verebilirler.
Heyetler, ilgilinin talepte bulunması ve telafisi imkânsız zararlar doğmasının kuvvetle muhtemel bulunması hallerinde yargılamanın seyrini ve futbolun kendine has yapısını dikkate alarak ihtiyati tedbir kararı verebilir. Heyetler, gerekli görürse ihtiyati tedbir kararı için teminat istenmesine de hükmedebilir.
Uyuşmazlık Çözüm Kurulu heyetleri tarafından verilen kararlar Tahkim Kurulu’na başvuru süresi içinde gereken müracaatın yapılmaması ya da Tahkim Kurulu kararı üzerine kesinleşir. Kesinleşen heyet kararları, Türkiye Futbol Federasyonu tarafından derhal uygulanır.
Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, yargılama sürecinde işbu talimatta zikredilen usul kuralları ile yargılamaya ilişkin diğer mevzuatın bu talimata aykırı olmayan hükümlerini uygular. Kurul, 3813 sayılı Kanun, Ana Statü, Federasyon Talimat ve Düzenlemeleri ile FIFA ve UEFA kurallarını esas alarak Türk maddi hukukuna göre karar verir.
B. Tahkim Kurulu
1. Kapsam
3813 sayılı Kanunun 13’üncü maddesi uyarınca oluşturulan Tahkim Kurulu;
-Federasyon ile Kulüpler, Hakemler, Futbolcular, Teknik Direktörler, Antrenörler, Oyuncu Temsilcileri, masörler ile diğer görevliler arasında çıkan ihtilaflar hakkında Yönetim Kurulu tarafından verilecek kararlara karsı yapılan başvuruları,
-Amatör ve Profesyonel Futbol Disiplin Kurulları kararlarına karsı yapılan itirazları,
-Uyuşmazlık Çözüm Kurulu kararlarına karsı yapılan başvuruları,
-Futbol Federasyonu Yönetim Kurulu tarafından çıkartılmış Talimatların, Kanun, Ana Statü, FIFA ve UEFA Ana Statülerine aykırılığına ilişkin başvuruları,
ilgililerin talebi üzerine inceleyerek kesin olarak karara bağlar. (Madde 14)
2. Kuruluş
Tahkim Kurulu, Federasyon Başkanının teklifi ve Yönetim Kurulunun kararı ile en az beş yıllık meslekî tecrübeye sahip Hukuk Fakültesi mezunları arasından seçilecek bir Başkan ile altı asıl, altı yedek üyeden oluşur. Kurul, ilk toplantısında asıl üyeler arasından bir Başkan Vekili ve bir Raportör seçer. Başkan ve Başkan vekilinin yokluğu halinde, kurula en yaslı üye başkanlık eder.
Tahkim Kurulunun görev süresi, Federasyon Başkanının görev süresi ile sınırlıdır. Üyelerin belirlenmesinde FIFA ve UEFA kriterleri esas alınır. Özerk federasyonların veya spor kulüplerinin kurullarında görev alanlar ile ceza veya disiplin kurullarınca altı aydan fazla cezaya çarptırılmış olanlar Tahkim Kurulu üyesi olamazlar. Üyeler, istifa etmedikçe veya çekilmiş sayılmadıkça, yerlerine yeni üye seçilemez. Herhangi bir nedenle boşalan asıl üyeliğe, yedek üyeler sırasıyla ve kendiliğinden gelirler. Eksik kalan yedek üye sayısı, seçilecek yeni üyelerle tamamlanır.
3. Çalışma Usul ve Esasları
Tahkim Kurulunun çalışma usul ve esasları talimatla belirlenir. [17] Kurula başvuru yazılı olarak yapılır. Dilekçede, tarafların ve varsa vekillerinin adı soyadı, unvanı, adresleri, başvurularının konusu, dayandıkları maddi vakıalar, delilleri ve talepleri yer alır. Ayrıca, başvuru konusu kararların ya da belgelerin asılları veya örnekleri dilekçeye eklenir. Dilekçe ve ekleri karsı taraf sayısından bir fazla olur. Başvuru sahibi, başvuru harcını yatırmak ve makbuzunu dilekçesine eklemek zorundadır. Harcı yatırılmamış başvurular reddedilir.
Kurul’a yapılacak başvuru veya itirazlar, kararın yazılı bildirimini veya yazılı bildirim hükmündeki duyuruyu izleyen yedi gün içinde harcı yatırılmak suretiyle gerçekleştirilmek zorundadır.
Kurul, Başkanın veya mazeretli olması durumunda Başkan Vekili’nin çağrısı üzerine en az beş asıl üyenin katılımı ile toplanır.
Kurul, incelemesini kural olarak dosya üzerinde yapar. Bununla birlikte Kurul, gerekli görürse bilgi ve belge istenmesine, sair incelemeye ve yargılamanın duruşmalı yapılmasına karar verebilir. Kurul gerektiğinde duruşmanın gizli yapılmasına da hükmedebilir.
Müzakereleri Başkan yönetir, inceleme ve değerlendirmelerin sonrasında soyadı sırasına göre oylama yapılır. Başkan, oyunu en son verir. Kararlar, toplantıda hazır bulunan üyelerin oy çokluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde Başkanın oyu belirleyicidir.
Kurul, kararlarında bağımsızdır. Kurul, gerekçeli kararını başvuru tarihinden itibaren en geç üç ay içerisinde vermek zorundadır. Futbol Disiplin Kurullarının kararlarına karsı yapılan itirazlar, itiraz tarihinden itibaren en geç bir ay içinde karara bağlanır.
Kurul kararları kesindir; idari veya yargısal mercilerin onayına tabi olmadığı gibi, bu kararlara karsı idari veya yargısal mercilere de başvurulamaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun kararların açıklanması, maddi hataların düzeltilmesi ve yargılamanın yenilenmesi hakkındaki hükümleri saklıdır.
Sporcuların, Teknik Direktörlerin ve Antrenörlerin sözleşmelerden kaynaklanan ve yabancılık unsuru içeren ihtilaflar hakkında Tahkim Kurulu tarafından verilecek kararlara karsı, FIFA ve UEFA talimat ve düzenlemeleri doğrultusunda Spor Tahkim Mahkemesi’ne başvurulabilir. Kurul Kararları, Türkiye Futbol Federasyonu tarafından derhal uygulanır.
Aksine düzenleme bulunmayan durumlarda, Kurula başvuru icra ve infazı durdurmaz. Bununla birlikte Kurul, ilgilinin talepte bulunması koşuluyla, başvuru veya itiraz konusu kararın açıkça hukuka aykırı olması ve telafisi imkânsız zararlar doğurmasının kuvvetle muhtemel bulunması hallerinde yargılamanın seyrini dikkate alarak durdurma kararı verebilir.
[1] YEĞENGİL, Rasih: Tahkim, İstanbul 1974. s. 94; Benzer tanımlar için bkn. KURU, Baki: Hukuk Muhakemeleri Usulü, C. VI, İstanbul 2001, s. 5875; ILDIR, Gülgün: Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları, Ankara 2003, s. 57; DAYINLARLI, Kemal: HUMK’da Düzenlenen İç Tahkim, Ankara 1997, s. 1; ALANGOYA, Yavuz: Medeni Usul Hukukumuzda Tahkimin Niteliği ve Denetlenmesi, İstanbul 1973, s. 4;
[2] KURU: s. 5875.
[3] KURU: s. 5876; DAYINLARLI: s. 9-12; KURU, Baki / YILMAZ, Ejder / ARSLAN, Ramazan: Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı, Ankara 2007, s. 718..
[4] KURU/YILMAZ/ARSLAN: s. 710.
[5] KURU: s. 5936; DAYINLARLI: s. 14; EMEK, Uğur: Uluslar arası Ticarette Tahkim Prosedürü, Ankara 1999, s. 15; KURU/YILMAZ/ARSLAN: s. 933.
[6] 21/05/1986 tarihli ve 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun. (28/05/1986 tarihli ve19120 sayılı RG)
[7] 5105 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile eklenmiştir.
[8] Bkn. 28/05/2008 tarihli ve 25475 sayılı RG.
[9] Özerk olan federasyonlar; organları genel kurulu tarafından seçimle göreve gelen, her türlü kararlarını kendi organları içerisinde alan, bütçesi genel kurul tarafından onaylanan ve ibra edilen federasyonlardır. (Ek Madde 9)
[10] Halen 58 adet özerk federasyon bulunmaktadır. (http://www.gsgm.gov.tr/sayfalar/fed_mevzuat/federasyon_mevzuat.htm- Erişim: 28/11/2008)
[11] Yönetmelik, md. 4.
[12] Yönetmelik, md. 5-17.
[13] 17/06/1992 tarihli ve 3818 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun.(3/7/1992 tarihli ve21273 sayılı RG)
[14] 29/11/2007 tarihli ve 5719 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. (04/12/2007 tarihli ve 26720 sayılı RG.)
[15] Uyuşmazlık Çözüm Kurulunun, kuruluş ve çalışma usul ve esaslarını belirleyen “Uyuşmazlık Çözüm Kurulu Talimatı” TFF’nin internet sitesinde Ağustos 2008’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. http://www.tff.org/Resources/TFF/Documents/TFF/TALİMATLAR-EN-SON/Uyusmazlik-Cozum-Kurulu-Talimati.pdf)
[16] Uyuşmazlık Çözüm Kuruluna başvuru ve Kurulun çalışma usul ve esasları Talimatın 6-20’nci maddeleri arasında düzenlenmiştir.
[17] Tahkim Kurulunun, çalışma usul ve esaslarını belirleyen “Türkiye Futbol Federasyonu Tahkim Kurulu Talimatı” TFF’nin internet sitesinde Nisan 2008’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir. (http://www.tff.org/Resources/TFF/Documents/TFF/talimatlar/Tahkim%20Kurulu%20Talimati.pdf)
Loading ...
