NE KADAR FORMDASINIZ ?
By Sinan İBİŞ - Cum Nis 18, 12:06 pm
Formda olmak size neyi ifade ediyor? Bazıları formda olmayı fiziksel aktivite ile ilişkilendirerek; yoğun günlük egzersizler, yağsız ve kaslı vücut yapısı ve hatta 10 km’lik koşuyu bitirebilme yeteneği olarak algılamakta, bazıları ise sadece sağlık sorunlarının, hastalıkların uzağında kalabilmeyi… Aslında formda olmak bilinenden daha geniş anlama sahiptir ve kişiye göre de değişiklikler göstermektedir. Gerçekte formda olmak, kişinin kendini sağlıklı, enerjik ve mutlu hissetmesinin ürünüdür ve sağlığımızın en üst düzeyde olduğu durumları içerir.
Yemek yemek zevklidir
Yemek seçiminizi etkileyen pek çok faktör mevcut; Kültürünüz, yaşadığınız yer, çevreniz, alışkanlıklarınız, duygusal durumunuz ve tabi ki beslenme konusunda sahip olduğunuz bilgiler. Besinler, besin değerinin yanı sıra lezzetleri oranında keyif kaynağıdırlar. Bu yüzden İnsanların kutlama yapmalarken özel yiyecekleri aramaları şaşırtıcı değildir. İyi beslenme de yeme duygusuna zevk katar. Tabi ki özellikle çeşitli besinleri sağlıklı, bilinçli bir şekilde tüketiyorsanız.
İdeal vücut ağırlığım ne olmalı ?
Çoğu insan bu sorunun cevabına tartı aletinin üzerine çıkıp,sonucu referans tablolardaki değerler ile kıyaslayarak ulaşacağını sanır. Sizin ideal vücut ağırlığınız bedeniniz için uygun olan olmalı. Sizinle aynı cinsiyette ve yaşta, eşit boy uzunluğunda olan bir insanın ideal kilo değerinin sizinle aynı olması gerekmez.
Bu farklılığı yaratan nedir? Sizin genetik yapınız burada önemli rol oynar, çünkü genetik özellikler sizin boy uzunluğunuzu, vücut yapınızı ve şeklinizi belirler. Vücut yağı ile genetik bağlantı da söz konusu olabilir. Tabi ki vücut ağırlığının kişiden kişiye değişiklik göstermesinde tek neden genetik değildir. Bireyin vücudunda enerji yakma hızı; yani metabolik hızı da farklılık gösterir. Aynı zamanda bireyin vücut bileşimi de önemlidir. Kas dokusu yağ dokusundan daha fazla enerji harcar. Yapılan fiziksel aktivitenin düzeyi ve tüketilen besinler de önemli.
Sizin sağlıklı bir vücut ağırlığına sahip olup olmadığınız vücut yağınızın hangi bölgede yerleşmiş olduğu ve vücut ağırlığına ilişkin diyabet veya yüksek kan basıncı gibi sorunlarınızın varlığı gibi birçok etmene bağlıdır.
Elmalar ve armutlar hakkında…
Bir boy aynasının önünde durunuz. Nasıl görünüyorsunuz? Kendinizi değerlendiriniz. Vücut şekliniz elmaya mı, yoksa armuta mı benziyor? İş sağlık konusuna geldiğinde elma şeklinde vücut şekli armut şeklinden daha riskli.
Vücut yağının depolandığı yer, sizin sağlıklı ağırlığınız için önemli bir işaret. Aşırı vücut yağının mide bölgesinde, bel çevresinde yerleşmesi ve elmaya benzer bir görüntü, kalp hastalıkları, yüksek kan basıncı, diyabet ve bazı kanser türlerinin oluşumunda birey için yüksek risk oluşturur. Bu durumun karşıtı olarak, bireyin aşırı ağırlığının bel çevresinden aşağıda – kalça, kaba ve uyluklarda – toplanması sağlık için önemli bir risk taşımamaktadır.
Eğer ayna karşısında “elma” veya “armut” olmanızı saptayamıyorsanız, bir mezurla bel-kalça oranınızı bulunuz. Bel çevrenizi en ince noktadan ölçün, kalça çevrenizi en yüksek noktadan ölçün. Bel çevrenizi kalça çevrenize bölün. Bulunan değer 1.0 ın üzerinde ise kendinizi “elma vücut” olarak düşünün. Eğer bulunan rakam 1.0 in altında ise, siz bir armut vücutsunuz. Sağlıklı vücut ağırlığı için en iyisi bel/kalça çevresi oranlarının bayanlarda 0,80; erkeklerde ise 0,95 değerinin altında olması.
Vücut ağırlığına karşı vücut yağı…
Kaç kilosunuz? Ağırlığınızı vücut ağırlığı çizelgesi ile nasıl kıyaslarsınız? Ağırlık çizelgesi size sağlıkı vücut ağırlığına göre kıyaslandığında ağırlığınız hakkında bir fikir verebilir.
Vücut ağırlığınızı ve aynı zamanda vücut ağırlığına bağlı sağlık sorunlarınızı saptamanın diğer bir yolu ise beden kitle indeksinizi BKI kontrol etmek. BKI bireysel farklılıklar için esnek bir gösterge.
Ağırlığın değerlendirilmesinde çizelgede ağırlığınızın bulunduğu yerden çok, vücut bileşiminiz – vücut ağırlığınızın ne kadarı yağdır – bunun değerlendirilmesi daha önemli etmen. Vücut yağının yeri ve miktarı vücut ağırlığından daha iyi sağlık riski göstergesidir. Örneğin, kişinin vücut ağırlığı önerilen değerlere uygun olabilir, ancak vücut yağ miktarı fazla bulunabilir. Sürekli diyet uygulama ve hareketsizlik, sağlıksız vücut yağı miktarı ile sonuçlanabilir. Tam tersi ise, kas dokusu fazla bir birey çizelgeye göre fazla kilolu olarak değerlendirilebilir, fakat şişman olmayabilir. Bunun nedeni ise kas dokusunun yağdan daha ağır olmasıdır.
Yaş faktörü….
Bebeklikten ergenliğe kadar olan büyüme çağında enerji gereksinimleri artış gösterir. Kemik, kas ve diğer dokularda gelişme sürecinin olduğu bu dönemlerde, yetişkinlik dönemine kıyasla daha fazla enerji harcanır. Çocukların vücut oranları yetişkinlere göre farklıdır ve bu nedenle temel enerji gereksinimleri farklıdır. Bebeklik dönemindeki enerji gereksinimi, yaşamın diğer tüm dönemlerine kıyaslara çok daha fazladır.
İnsanlar ergenlik dönemine geldiğinde kalori gereksinimleri azalmaya başlar. Her 10 yıl geçtikçe enerji ihtiyaçları yaklaşık % 2 oranında azalır. Örneğin 25 yaşında olan bir kadının günlük toplam enerji gereksinimi 2.200 kalori iken 35 yaşına geldiğinde bu miktar % 2 oranında azalarak 2.154 kaloriye düşer. 45 yaşına geldiğinde ise yine günlük toplam enerji tüketiminde % 2 lik bir azalma olur.
Vücut bileşimi ve hormonlar yaşla birlikte değişir. Fiziksel aktivite azaldıkça kas kitlesi de azalır ve bunun yerini yağ alır. Vücut yağı, kaslara oranla daha az enerji harcadığı için bazal metabolizma hız azalır ve vücut ağırlığını korumak için daha az enerjiye gereksinim duyulur.
Beden kitlesi, şekli ve bileşimi…
Yakıt tankını dolduran siz olsaydınız, ağır, büyük bir arabanın küçük spor bir arabadan daha fazla benzin yakacağını bilirsiniz. Aynı şekilde vücut cüsseniz de enerji gereksiniminizi etkiler.
Beden şekli ve bileşimi de fark yaratır. Vücudunuz, kas ve kemik gibi yağsız doku ve yağlı dokudan oluşur. Yağsız, kaslı bir vücudun bazal metabolik hızı, yağlı olana kıyasla daha fazladır.
Kaslar, yağ dokusuna göre daha fazla enerji harcarlar. Kaslarınızın oranı yağlarınıza kıyasla ne kadar fazlaysa kilonuzu korumak için o kadar çok enerjiye gereksiniminiz olur. Yaşla beraber oluşan değişimleri dengelemek için fiziksel aktivitenizi artırma yoluna gidin. BMH ’ı daha fazla kas yaparak arttırın!
Vücut tipi başka yollarla enerji gereksinimimizi etkiler. Yuvarlak bir vücut yapısına sahip kişiler, zayıf ve kaslı olanlara göre daha çok yağ biriktirmeye müsaittirler. İnce, uzun boylu kişiler de kısalara göre daha fazla yüzey alanına sahiptirler ve daha çok ısı kaybederler, vücut ısısını normal düzeylerde tutmak için daha fazla kalori harcarlar.
Diyet faktörü…
Yemek atlayarak yada düşük kalorili bir diyet yaparak kilonuzu kontrol altında tutabileceğinizi düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Aldığınız kaloriyi çok fazla kısıtladığınızda, enerjiyi vücut tarafından çok daha verimli bir şekilde kullanmaya itersiniz. Böylece besinlerden gelen enerjinin kullanılma hızı düşer ve aynı vücut işlevleri için çok daha az kaloriye gereksinim duyarsınız. Metabolik hızda görülen bu yavaşlama, vücudunuzun yaşamak için gösterdiği bir adaptasyondur.
Loading ...
